ABD’de uzun süre yaşamak, çalışmak ya da eğitim almak isteyen herkesin çok sık duyduğu bir kavram var: SSN – Social Security Number. Kısaca “sosyal güvenlik numarası” olarak çevrilen SSN, ABD’de hem devlet kurumları hem de özel sektör açısından kimliğinizin en önemli parçalarından biridir.
Bu yazımızda, SSN nedir, ne işe yarar, kimler alabilir, başvuru nasıl yapılır ve hangi hatalardan kaçınmak gerekir gibi en sık sorulan soruları, herkesin anlayabileceği sade bir dille ve göçmen perspektifiyle anlatıyoruz.
SSN (Social Security Number), ABD’de Sosyal Güvenlik Kurumu olarak düşünebileceğimiz Social Security Administration (SSA) tarafından verilen, 9 haneli bir numaradır. Genellikle şu formatta görünür:
123-45-6789
Bu numara, hayatınız boyunca değişmez ve ABD’deki birçok işlemde benzersiz kimlik numaranız gibi kullanılır. Devlet, vergi dairesi (IRS), işverenler, bankalar ve bazı durumlarda okullar, sizi bu numara üzerinden tanır.
SSN, Türkiye’deki T.C. kimlik numarasına benzetilse de aslında ilk amacı emeklilik ve sosyal güvenlik primlerini takip etmektir. Zaman içinde vergi, çalışma izni ve finansal işlemlerle de çok güçlü şekilde bağlantılı hale gelmiştir.
ABD’ye yeni gelen birçok kişi “SSN olmadan ne yapabilirim, neleri yapamam?” diye sorar. SSN, pratikte şu alanlarda karşınıza çıkar:
Özetle, SSN ABD’de “yasal olarak var olmanın” anahtarlarından biridir. SSN olmadan da bazı işlemler yapılabilir; ancak orta–uzun vadede birçok kapı önünüze kapalı kalır.
SSN, her ABD ziyaretçisine otomatik olarak verilen bir numara değildir. Genel olarak şu gruplar SSN alabilir:
Turist vizeleri (B-1/B-2) veya sadece kısa süreli ziyaret amaçlı statüler (çoğu durumda) SSN alma hakkı vermez. Çünkü SSN için genelde “çalışma iznine veya belirli yasal statüye” sahip olmanız beklenir.
SSN başvurusu, Social Security Administration (SSA) üzerinden yapılır. Başvuru yöntemi; sahip olduğunuz statüye, ABD’ye yeni gelip gelmediğinize ve hangi formu doldurduğunuza göre değişebilir.
Son yıllarda birçok göçmen vize formunda (örneğin göçmen vize / konsolosluk işlemleri sırasında) SSN talep etme seçeneği vardır. Konsolosluk aşamasında ilgili kutuyu işaretlediyseniz, ABD’ye giriş yaptıktan sonra SSA, size otomatik olarak SSN kartını posta yoluyla gönderebilir.
Ancak her zaman sorunsuz işlemeyebilir. ABD’ye giriş yaptıktan sonra 3–4 hafta içinde kartınız gelmediyse, en yakın SSA ofisine gidip durumunuzu kontrol ettirmeniz gerekebilir.
ABD’de ve çalışma iznine sahipseniz (örneğin:
Bu durumda genelde Form SS-5 (Application for a Social Security Card) doldurmanız istenir.
Genel olarak istenebilecek belgeler:
Birçok SSA ofisi, ilk başvurularda şahsen gitmenizi ister. Gideceğiniz gün; formların eksiksiz doldurulmuş, belgelerinizin yanınızda ve mümkünse orijinallerin elinizde olmasına dikkat etmelisiniz.
SSN numaranız, kartınızı kaybetseniz bile aynı kalır. Ancak kartınız kaybolursa veya soyadı değişikliği gibi nedenlerle güncelleme yapmak isterseniz, yine SSA üzerinden kart yenileme başvurusu yapabilirsiniz.
Çoğu zaman numaranız değişmez; sadece yeni bilgilerinizle birlikte kartınız yeniden basılır. Yine Form SS-5 ve kimlik/statü belgeleri istenir.
F-1 statüsündeki uluslararası öğrenciler, doğrudan sadece “öğrenci oldukları için” SSN alamaz. Ancak:
işvereninizden alacağınız iş mektubu ve okulunuzdan alacağınız onayla birlikte SSA’ya gidip SSN başvurusu yapabilirsiniz.
Mülteci statüsü verilen veya asylum onayı alan kişiler genellikle çalışma iznine de sahip olur. Bu kişiler, çoğu zaman göçmenlik statülerine bağlı olarak SSN için uygundur ve SSA üzerinden başvurularını yapabilir.
Asylum başvurusu devam eden kişiler ise, genellikle onaylı bir EAD kartı aldıktan sonra SSN başvurusu yapabilir. SSN için tek başına “asylum başvurusu yapmış olmak” çoğu zaman yeterli değildir; çalışma izninin de verilmiş olması beklenir.
SSN, tek başına size göçmenlik hakkı veya yasal statü vermez. Yani:
SSN, göçmenlik dosyanızda önemli bir parçadır ama tek başına yeterli değildir. Özellikle ileride green card, vatandaşlık veya başka bir göçmenlik başvurusu yaparken, SSN üzerinden görünen vergi kayıtları ve çalışma geçmişi detaylı şekilde incelenebilir.
SSN çok önemli bir numaradır ve yanlış kullanımı ciddi sonuçlar doğurabilir. En sık karşılaştığımız hatalardan bazıları şunlardır:
SSN’nizi güvenli bir yerde saklamanız, kartınızı cüzdanınızda sürekli taşımamanız ve sadece gerekli kurumlarla paylaşmanız önemlidir.
Bazı bankalar, özellikle göçmen ve yeni gelenler için SSN olmadan da hesap açabiliyor. Ancak kredi kartı, kredi ürünleri veya online başvurularda çoğu zaman SSN istenir.
Hayır. ITIN (Individual Taxpayer Identification Number), vergi amaçlı verilen ayrı bir numaradır ve çalışma izni vermez. SSN ise hem sosyal güvenlik hem de vergi sistemine bağlıdır ve genellikle çalışma izni olan kişiler için kullanılır.
SSN, size hayat boyu verilen bir numaradır. ABD’den ayrılsanız bile numaranız sistemde kalır ve ileride ABD’ye yasal statüyle döndüğünüzde aynı numarayı kullanmaya devam edersiniz.
Hayır. SSN, USCIS süreçlerinden ayrı olarak SSA tarafından verilir. Ancak düzenli vergi beyanı ve çalışma geçmişi, bazı göçmenlik başvurularında pozitif bir profil oluşturmanıza yardımcı olabilir.
Bingol Law olarak, New York merkezli bir göçmenlik hukuku bürosu olmamızın yanı sıra, ABD’deki günlük hayatınızı doğrudan etkileyen SSN, çalışma izni, vergi ve kimlik süreçlerinde de müvekkillerimizi bilinçlendirmeyi önemsiyoruz.
Özellikle şu konularda yanınızdayız:
Eğer siz de ABD’de yeniyseniz, SSN başvurusu yapmayı düşünüyorsanız veya önceki kullanımınızın göçmenlik dosyanıza etkisinden endişe ediyorsanız, Bingol Law ile ücretsiz ön değerlendirme randevusu alabilirsiniz.
Doğru bilgi ve profesyonel destekle, SSN ve göçmenlik süreçlerinizi daha öngörülebilir ve güvenli bir şekilde yönetmeniz mümkündür.
